Η επικεφαλής του ΔΝΤ, Kristalina Georgieva, έστειλε νέο προειδοποιητικό μήνυμα ενόψει της συνάντησης των υπουργών Οικονομικών και των κεντρικών τραπεζιτών της G20
Η παγκόσμια οικονομία έχει αποδειχθεί μέχρι στιγμής πιο ανθεκτική από ό,τι αναμενόταν απέναντι στο ενεργειακό σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν και η διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Hormuz, όμως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί ότι πίσω από αυτή την ανθεκτικότητα συσσωρεύονται επικίνδυνες δημοσιονομικές και πληθωριστικές πιέσεις.
Η επικεφαλής του ΔΝΤ, Kristalina Georgieva, έστειλε νέο προειδοποιητικό μήνυμα ενόψει της συνάντησης των υπουργών Οικονομικών και των κεντρικών τραπεζιτών της G20, επισημαίνοντας ότι οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία παραμένουν καθοδικοί. Όπως υπογράμμισε, η παγκόσμια ανάπτυξη εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με «ισχυρούς αντίθετους ανέμους» από το υψηλό χρέος, τον επίμονο πληθωρισμό και τις εμπορικές εντάσεις.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η ενεργειακή κρίση εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα δημοσιονομικά περιθώρια των κυβερνήσεων είναι ήδη περιορισμένα. Η ίδια η Georgieva ανέδειξε ως σημάδια αυξανόμενης πίεσης την άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων και την επιβράδυνση της διαδικασίας αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.
Το χρέος γίνεται ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος
Η προειδοποίηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν συνδυαστεί με τα ευρήματα του Fiscal Monitor του ΔΝΤ.
Σύμφωνα με το Ταμείο, το παγκόσμιο χρέος βρίσκεται ήδη σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, ενώ το μέτρο του «debt-at-risk» —το δυσμενές 95ο εκατοστημόριο της κατανομής του παγκόσμιου χρέους— προβλέπεται να φθάσει το 117,2% του παγκόσμιου ΑΕΠ το 2028. Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι κίνδυνοι παραμένουν αυξημένοι λόγω των υψηλότερων επιτοκίων, των αυστηρότερων χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της μεγάλης αβεβαιότητας.
Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο: μια νέα άνοδος του ενεργειακού κόστους μπορεί να δημιουργήσει νέες ανάγκες κρατικής στήριξης, ακριβώς τη στιγμή που οι κυβερνήσεις διαθέτουν μικρότερο δημοσιονομικό χώρο για να αντιμετωπίσουν ένα νέο σοκ.
Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αποτελεί πλέον σημαντική νέα πηγή δημοσιονομικού κινδύνου, καθώς η διακοπή των ροών μέσω του Hormuz έχει επηρεάσει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου που διέρχεται από την περιοχή και έχει προκαλέσει απότομη άνοδο των ενεργειακών τιμών.
Ο εφιάλτης του Hormuz δεν έχει τελειώσει
Μπορεί η παγκόσμια οικονομία να απέφυγε μέχρι στιγμής το χειρότερο σενάριο, όμως το ΔΝΤ έχει καταστήσει σαφές ότι η διάρκεια της διαταραχής στο Hormuz αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα.
Σε ανάλυσή του τον Ιούλιο, το Ταμείο σημείωνε ότι η αγορά πετρελαίου κατάφερε να απορροφήσει το αρχικό σοκ, αλλά τα διαθέσιμα «μαξιλάρια» ασφαλείας άρχισαν να εξαντλούνται. Η διακοπή της διέλευσης από το Hormuz αφαίρεσε από την αγορά περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης.
Τα αποθέματα, η αύξηση της παραγωγής εκτός του Κόλπου και η μείωση της ζήτησης έχουν λειτουργήσει μέχρι στιγμής ως «αμορτισέρ». Ωστόσο, αυτά τα περιθώρια δεν είναι ανεξάντλητα.
Αυτό ακριβώς υπογράμμισε και η Georgieva: η παγκόσμια οικονομία έχει αντέξει καλύτερα από ό,τι φοβόταν το αρχικό ενεργειακό σοκ, χάρη στην άντληση αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, την αύξηση της προσφοράς από χώρες εκτός Κόλπου, τη χαμηλότερη ενεργειακή ζήτηση, την ενίσχυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και, σε ορισμένες περιοχές, την επιστροφή στον άνθρακα.
Όμως η εικόνα αυτή δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει εξαφανιστεί.
Πετρέλαιο, πληθωρισμός και επιτόκια σε έναν επικίνδυνο κύκλο
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ο τρόπος με τον οποίο ένα παρατεταμένο σοκ στο Hormuz μπορεί να μεταφερθεί σε ολόκληρη την οικονομία.
Η άνοδος του πετρελαίου αυξάνει άμεσα το κόστος καυσίμων και μεταφορών και στη συνέχεια μεταφέρεται σε τρόφιμα, βιομηχανικά προϊόντα, υπηρεσίες και κόστος παραγωγής. Παράλληλα, αυξάνεται το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης, εντείνοντας τις πιέσεις στις τελικές τιμές.
Το ΔΝΤ έχει υπολογίσει ότι, ως γενικό κανόνα, κάθε επίμονη αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 10% μπορεί να αυξήσει τον παγκόσμιο headline πληθωρισμό κατά περίπου 40 μονάδες βάσης και να μειώσει την παγκόσμια παραγωγή κατά 0,1%-0,2%.
Έτσι δημιουργείται ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα για τις κεντρικές τράπεζες.
Εάν οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν υψηλές, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού μπορεί να σταματήσει. Οι κεντρικές τράπεζες θα αναγκαστούν τότε να διατηρήσουν τα επιτόκια υψηλότερα για μεγαλύτερο διάστημα ή ακόμη και να επανεξετάσουν την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής.
Αυτό, όμως, σημαίνει ακριβότερη εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους.
Και εδώ κλείνει ο επικίνδυνος κύκλος:
ακριβό πετρέλαιο → υψηλότερος πληθωρισμός → υψηλότερα επιτόκια → υψηλότερο κόστος δανεισμού → μεγαλύτερες πιέσεις στα κρατικά οικονομικά → ακόμη μικρότερος δημοσιονομικός χώρος.
Η ίδια η Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι οι αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις και η πιθανότητα οι κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν αυστηρή νομισματική πολιτική για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού αποτελούν βασικούς καθοδικούς κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία.
Το πιο επικίνδυνο σενάριο του ΔΝΤ
Το ΔΝΤ έχει ήδη παρουσιάσει τα μεγέθη που θα μπορούσε να λάβει μια σοβαρότερη ενεργειακή κρίση.
Στο δυσμενές σενάριο του World Economic Outlook, μια μεγαλύτερη άνοδος των ενεργειακών τιμών, σε συνδυασμό με αύξηση των πληθωριστικών προσδοκιών και σύσφιξη των χρηματοπιστωτικών συνθηκών, θα μπορούσε να περιορίσει την παγκόσμια ανάπτυξη στο 2,5%, ενώ ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα μπορούσε να ανέλθει στο 5,4%.
Στο ακόμη πιο ακραίο σενάριο, όπου οι διαταραχές στην ενεργειακή προσφορά παρατείνονται και περνούν και στο επόμενο έτος, ενώ οι πληθωριστικές προσδοκίες αποσταθεροποιούνται και οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες σφίγγουν απότομα, η παγκόσμια ανάπτυξη θα μπορούσε να υποχωρήσει περίπου στο 2%, ενώ ο πληθωρισμός θα πλησίαζε το 6%.
Αυτό είναι το σενάριο που καθιστά τον συνδυασμό ενεργειακής κρίσης και υψηλού χρέους ιδιαίτερα επικίνδυνο.
Το «μαξιλάρι» της AI δεν αρκεί
Προς το παρόν, ένας σημαντικός αντίβαρος είναι η ισχυρή επενδυτική δραστηριότητα στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η Georgieva περιέγραψε την κατάσταση ως μια «διελκυστίνδα» μεταξύ του αρνητικού ενεργειακού σοκ και των θετικών επιδράσεων από την έκρηξη των επενδύσεων στην AI. Οι επενδύσεις σε data centers και εξοπλισμό τεχνητής νοημοσύνης στηρίζουν τα εταιρικά κέρδη και την κατανάλωση στις ΗΠΑ, ενώ το επενδυτικό κύμα εξαπλώνεται πλέον και σε άλλες οικονομίες.
Όμως αυτό δεν εξαλείφει τους κινδύνους που δημιουργούν το πετρέλαιο, ο πληθωρισμός και το χρέος.
Αντίθετα, σε περίπτωση νέας ενεργειακής έξαρσης, οι κυβερνήσεις θα βρεθούν αντιμέτωπες με ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον: υψηλές τιμές ενέργειας, επίμονο πληθωρισμό, ακριβότερη χρηματοδότηση και ήδη διογκωμένο χρέος.
Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η προειδοποίηση της Georgieva έχει μεγαλύτερη σημασία από μια απλή διαπίστωση ότι η παγκόσμια οικονομία «άντεξε» το πρώτο κύμα του σοκ.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν η οικονομία άντεξε το αρχικό χτύπημα του Hormuz, αλλά αν μπορεί να αντέξει ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ χωρίς να ξαναμπεί σε έναν φαύλο κύκλο πληθωρισμού, υψηλών επιτοκίων και εκρηκτικού κόστους χρέους.
Και το ΔΝΤ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι, όσο παρατείνεται η διαταραχή, τόσο περισσότερο εξαντλούνται τα διαθέσιμα «μαξιλάρια» της παγκόσμιας οικονομίας.
www.bankingnews.gr
Η επικεφαλής του ΔΝΤ, Kristalina Georgieva, έστειλε νέο προειδοποιητικό μήνυμα ενόψει της συνάντησης των υπουργών Οικονομικών και των κεντρικών τραπεζιτών της G20, επισημαίνοντας ότι οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία παραμένουν καθοδικοί. Όπως υπογράμμισε, η παγκόσμια ανάπτυξη εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με «ισχυρούς αντίθετους ανέμους» από το υψηλό χρέος, τον επίμονο πληθωρισμό και τις εμπορικές εντάσεις.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η ενεργειακή κρίση εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα δημοσιονομικά περιθώρια των κυβερνήσεων είναι ήδη περιορισμένα. Η ίδια η Georgieva ανέδειξε ως σημάδια αυξανόμενης πίεσης την άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων και την επιβράδυνση της διαδικασίας αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού.
Το χρέος γίνεται ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος
Η προειδοποίηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν συνδυαστεί με τα ευρήματα του Fiscal Monitor του ΔΝΤ.
Σύμφωνα με το Ταμείο, το παγκόσμιο χρέος βρίσκεται ήδη σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, ενώ το μέτρο του «debt-at-risk» —το δυσμενές 95ο εκατοστημόριο της κατανομής του παγκόσμιου χρέους— προβλέπεται να φθάσει το 117,2% του παγκόσμιου ΑΕΠ το 2028. Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι κίνδυνοι παραμένουν αυξημένοι λόγω των υψηλότερων επιτοκίων, των αυστηρότερων χρηματοπιστωτικών συνθηκών και της μεγάλης αβεβαιότητας.
Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο: μια νέα άνοδος του ενεργειακού κόστους μπορεί να δημιουργήσει νέες ανάγκες κρατικής στήριξης, ακριβώς τη στιγμή που οι κυβερνήσεις διαθέτουν μικρότερο δημοσιονομικό χώρο για να αντιμετωπίσουν ένα νέο σοκ.
Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αποτελεί πλέον σημαντική νέα πηγή δημοσιονομικού κινδύνου, καθώς η διακοπή των ροών μέσω του Hormuz έχει επηρεάσει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου που διέρχεται από την περιοχή και έχει προκαλέσει απότομη άνοδο των ενεργειακών τιμών.
Ο εφιάλτης του Hormuz δεν έχει τελειώσει
Μπορεί η παγκόσμια οικονομία να απέφυγε μέχρι στιγμής το χειρότερο σενάριο, όμως το ΔΝΤ έχει καταστήσει σαφές ότι η διάρκεια της διαταραχής στο Hormuz αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα.
Σε ανάλυσή του τον Ιούλιο, το Ταμείο σημείωνε ότι η αγορά πετρελαίου κατάφερε να απορροφήσει το αρχικό σοκ, αλλά τα διαθέσιμα «μαξιλάρια» ασφαλείας άρχισαν να εξαντλούνται. Η διακοπή της διέλευσης από το Hormuz αφαίρεσε από την αγορά περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης.
Τα αποθέματα, η αύξηση της παραγωγής εκτός του Κόλπου και η μείωση της ζήτησης έχουν λειτουργήσει μέχρι στιγμής ως «αμορτισέρ». Ωστόσο, αυτά τα περιθώρια δεν είναι ανεξάντλητα.
Αυτό ακριβώς υπογράμμισε και η Georgieva: η παγκόσμια οικονομία έχει αντέξει καλύτερα από ό,τι φοβόταν το αρχικό ενεργειακό σοκ, χάρη στην άντληση αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, την αύξηση της προσφοράς από χώρες εκτός Κόλπου, τη χαμηλότερη ενεργειακή ζήτηση, την ενίσχυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και, σε ορισμένες περιοχές, την επιστροφή στον άνθρακα.
Όμως η εικόνα αυτή δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει εξαφανιστεί.
Πετρέλαιο, πληθωρισμός και επιτόκια σε έναν επικίνδυνο κύκλο
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ο τρόπος με τον οποίο ένα παρατεταμένο σοκ στο Hormuz μπορεί να μεταφερθεί σε ολόκληρη την οικονομία.
Η άνοδος του πετρελαίου αυξάνει άμεσα το κόστος καυσίμων και μεταφορών και στη συνέχεια μεταφέρεται σε τρόφιμα, βιομηχανικά προϊόντα, υπηρεσίες και κόστος παραγωγής. Παράλληλα, αυξάνεται το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης, εντείνοντας τις πιέσεις στις τελικές τιμές.
Το ΔΝΤ έχει υπολογίσει ότι, ως γενικό κανόνα, κάθε επίμονη αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 10% μπορεί να αυξήσει τον παγκόσμιο headline πληθωρισμό κατά περίπου 40 μονάδες βάσης και να μειώσει την παγκόσμια παραγωγή κατά 0,1%-0,2%.
Έτσι δημιουργείται ένα εξαιρετικά δύσκολο δίλημμα για τις κεντρικές τράπεζες.
Εάν οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν υψηλές, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού μπορεί να σταματήσει. Οι κεντρικές τράπεζες θα αναγκαστούν τότε να διατηρήσουν τα επιτόκια υψηλότερα για μεγαλύτερο διάστημα ή ακόμη και να επανεξετάσουν την κατεύθυνση της νομισματικής πολιτικής.
Αυτό, όμως, σημαίνει ακριβότερη εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους.
Και εδώ κλείνει ο επικίνδυνος κύκλος:
ακριβό πετρέλαιο → υψηλότερος πληθωρισμός → υψηλότερα επιτόκια → υψηλότερο κόστος δανεισμού → μεγαλύτερες πιέσεις στα κρατικά οικονομικά → ακόμη μικρότερος δημοσιονομικός χώρος.
Η ίδια η Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι οι αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις και η πιθανότητα οι κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν αυστηρή νομισματική πολιτική για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού αποτελούν βασικούς καθοδικούς κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία.
Το πιο επικίνδυνο σενάριο του ΔΝΤ
Το ΔΝΤ έχει ήδη παρουσιάσει τα μεγέθη που θα μπορούσε να λάβει μια σοβαρότερη ενεργειακή κρίση.
Στο δυσμενές σενάριο του World Economic Outlook, μια μεγαλύτερη άνοδος των ενεργειακών τιμών, σε συνδυασμό με αύξηση των πληθωριστικών προσδοκιών και σύσφιξη των χρηματοπιστωτικών συνθηκών, θα μπορούσε να περιορίσει την παγκόσμια ανάπτυξη στο 2,5%, ενώ ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα μπορούσε να ανέλθει στο 5,4%.
Στο ακόμη πιο ακραίο σενάριο, όπου οι διαταραχές στην ενεργειακή προσφορά παρατείνονται και περνούν και στο επόμενο έτος, ενώ οι πληθωριστικές προσδοκίες αποσταθεροποιούνται και οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες σφίγγουν απότομα, η παγκόσμια ανάπτυξη θα μπορούσε να υποχωρήσει περίπου στο 2%, ενώ ο πληθωρισμός θα πλησίαζε το 6%.
Αυτό είναι το σενάριο που καθιστά τον συνδυασμό ενεργειακής κρίσης και υψηλού χρέους ιδιαίτερα επικίνδυνο.
Το «μαξιλάρι» της AI δεν αρκεί
Προς το παρόν, ένας σημαντικός αντίβαρος είναι η ισχυρή επενδυτική δραστηριότητα στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η Georgieva περιέγραψε την κατάσταση ως μια «διελκυστίνδα» μεταξύ του αρνητικού ενεργειακού σοκ και των θετικών επιδράσεων από την έκρηξη των επενδύσεων στην AI. Οι επενδύσεις σε data centers και εξοπλισμό τεχνητής νοημοσύνης στηρίζουν τα εταιρικά κέρδη και την κατανάλωση στις ΗΠΑ, ενώ το επενδυτικό κύμα εξαπλώνεται πλέον και σε άλλες οικονομίες.
Όμως αυτό δεν εξαλείφει τους κινδύνους που δημιουργούν το πετρέλαιο, ο πληθωρισμός και το χρέος.
Αντίθετα, σε περίπτωση νέας ενεργειακής έξαρσης, οι κυβερνήσεις θα βρεθούν αντιμέτωπες με ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον: υψηλές τιμές ενέργειας, επίμονο πληθωρισμό, ακριβότερη χρηματοδότηση και ήδη διογκωμένο χρέος.
Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η προειδοποίηση της Georgieva έχει μεγαλύτερη σημασία από μια απλή διαπίστωση ότι η παγκόσμια οικονομία «άντεξε» το πρώτο κύμα του σοκ.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν η οικονομία άντεξε το αρχικό χτύπημα του Hormuz, αλλά αν μπορεί να αντέξει ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ χωρίς να ξαναμπεί σε έναν φαύλο κύκλο πληθωρισμού, υψηλών επιτοκίων και εκρηκτικού κόστους χρέους.
Και το ΔΝΤ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι, όσο παρατείνεται η διαταραχή, τόσο περισσότερο εξαντλούνται τα διαθέσιμα «μαξιλάρια» της παγκόσμιας οικονομίας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών